Laboratoriya Robotîkê ya Zanîngeha Hewlêrê: Gavek Mezin ji bo Zanistê

Zanîngeha Hewlêrê di merasîmeke mezin de laboratoriya xwe ya nû ya robotîkê vekir. Ev laboratorî ku bi lêçûna 5 mîlyon dolar hatiye avakirin, bi amûr û teknolojiyên herî pêşketî yên cîhanê hatiye dagirtin. Ji robotên pîşesazî yên çekên KUKA bigire heta prîntkerên 3D yên pîşesazî, hemû amûrên pêwîst ji bo lêkolîn û perwerdehiyê li vir hene.

Laboratorî di qata sêyem a avahiya nû ya zanistên endezyariyê de cih digire û li ser 800 metre çargoşe berfireh e. 40 xwendekarên lîsansa bilind (master) û doktora dikarin di heman demê de tê de bixebitin. Herwiha, 10 lêkolînerên tam-dem jî di laboratoriyê de kar dikin.

Amûr û Teknolojiyên Laboratoriyê

Laboratoriya robotîkê bi amûrên herî nûjen hatiye dagirtin. Ev amûr ji hêla pargîdaniyên navdewletî yên wekî ABB, KUKA û Boston Dynamics ve hatine peyda kirin. Hinek ji wan amûran yekem car li Rojhilata Navîn tên bikaranîn.

Amûrên Sereke

  • 4 robotên pîşesazî yên KUKA bi 6 eksên tevgerê ji bo ceribandina algorîtmayên kontrolê
  • 2 robotên Boston Dynamics Spot ji bo lêkolîna li ser robotên meşê
  • Sîstema girtina tevgerê (motion capture) ya OptiTrack bi 24 kamerayên infrasorê
  • 5 prîntkerên 3D yên pîşesazî ji bo çêkirina perçeyên robotan
  • Sîstema simulasyonê ya NVIDIA Isaac ji bo ceribandina virtual ya robotan

«Ev laboratorî ne tenê ji bo Zanîngeha Hewlêrê ye, ew ji bo tevahiya Kurdistanê ye. Em dixwazin ku lêkolînerên ji hemû zanîngehên herêmê werin û bi me re bixebitin. Armanca me ew e ku Kurdistanê bibe navendek ji bo lêkolîna robotîkê li Rojhilata Navîn.»

— Prof. Dr. Dlovan Hesen, Serokê Laboratoriya Robotîkê, Zanîngeha Hewlêrê

Bernameyên Lêkolînê

Laboratorî li ser çend warên sereke yên lêkolînê disekine. Her war ji hêla tîmek pispor ve tê birêvebirin û xwendekarên master û doktora di wan waran de lêkolînan dikin. Armanca giştî ew e ku çareseriyên robotîkê yên ku bi kêşeyên herêmî re têkildar in bêne pêşvexistin.

  1. Robotên çandiniyê: Robotên ku dikarin berhemên çandiniyê berhev bikin û nexweşiyên nebatan nas bikin
  2. Robotên alîkariya bijîşkî: Robotên ku di emeliyatan de alîkariya bijîşkan dikin
  3. Dronên aqilmend: Dronên ku bi AI-ê dikarin erk û peywirên cûda bi serê xwe pêk bînin
  4. Robotên xizmetguzariyê: Robotên ku dikarin di malan û ofîsan de alîkariyê bikin

Hevkariyên Navdewletî

Zanîngeha Hewlêrê ji bo vê laboratoriyê bi çend zanîngehên navdewletî re peymanên hevkariyê îmze kiriye. Ev hevkarî dê bihêle ku xwendekar û lêkolîner bi hevdu re bixebitin, bi hev re gotarên zanistî biweşînin û ji ezmûnên hev sûd werbigirin.

Hevkarên Navdewletî

  • MIT (Amerîka): Hevkarî di warê robotên çandiniyê de
  • ETH Zurich (Swîsre): Hevkarî di warê dronên aqilmend de
  • Zanîngeha Tokyo (Japon): Hevkarî di warê robotên xizmetguzariyê de
  • Imperial College London (Brîtanya): Hevkarî di warê robotên bijîşkî de

«Ez pir kêfxweş im ku bi Zanîngeha Hewlêrê re dixebitin. Xwendekarên kurd pir jîr û dilxwaz in. Ez bawer dikim ku di 5 salên pêş de, em ê encamên balkêş ên lêkolînê bibînin ku dê ji bo tevahiya cîhanê bikêr bin.»

— Prof. Dr. Hiroshi Tanaka, Serokê Beşa Robotîkê, Zanîngeha Tokyo

Bandora li ser Xwendekaran û Aboriyê

Vebûna vê laboratoriyê dê bandoreke mezin li ser xwendekarên endezyariyê bike. Berê, xwendekarên ku dixwestin di warê robotîkê de bixebitin, neçar bûn ku biçin derveyî welat. Niha, ew dikarin li Hewlêrê bi hemû amûrên pêwîst re lêkolînan bikin. Ev dê bibe sedema ku bêtir mêjiyên kurd li herêmê bimînin.

Hejmarên Girîng

  1. 40 xwendekarên master û doktora dê her sal di laboratoriyê de bixebitin
  2. 10 projeyên lêkolînê yên nû dê her sal dest pê bikin
  3. 5 mîlyon dolar veberhênan di amûr û avahiyê de hatiye kirin

Projeyên Destpêkê

Di çarçoveya vebûna laboratoriyê de, 3 projeyên lêkolînê yên destpêkê hatin ragihandin. Projeya yekem li ser robotek çandiniyê ye ku dikare berhemên fêkî berhev bike. Projeya duyem li ser droneke aqilmend e ku dikare avahiyên bilind kontrol bike. Projeya sêyem jî li ser destekî robotîk e ku dikare di emeliyatên laparoskopîk de alîkariya bijîşkan bike.

Ev laboratorî ne tenê cihê lêkolînê ye, ew sembolek e ji bo xewnên zanistî yên gelê kurd. Bi vê gavê, Zanîngeha Hewlêrê destnîşan dike ku Kurdistanê dikare di warê zanist û teknolojiyê de jî cihê xwe bigire.