Sîstema Nû ya Koçberiyê ya Yekîtiya Ewropayê
Yekîtiya Ewropayê piştî salên danûstandinên dijwar, sîstema nû ya koçberiyê pejirand. Ev reforma mezin dê awayê ku YE bi koçberan û penaberan re mijûl dibe bi tevahî biguherîne. Peymana nû ji hêla hemû welatên endam ve hat pejirandin û dê di du salên pêş de bê bicîhkirin.
Sîstema nû hewl dide ku hevsengiyekê di navbera ewlehiya sînoran û parastina mafên penaberan de çêbike. Lê gelek rêxistinên mafên mirovan rexne li vê sîstemê digirin û dibêjin ku ew mafên penaberan binpê dike.
Hêmanên Sereke yên Reforma Nû
Reforma nû ji çend hêmanên sereke pêk tê ku her yek bandoreke mezin li ser polîtîkaya koçberiyê dike. Ji pêvajoya lêgerîna penabertiyê heta dabeşkirina penaberan di nav welatên endam de, her tişt dê biguhere.
- Pêvajoya lêgerîna penabertiyê ya lez li sînoran di nav 12 hefteyan de
- Sîstema dabeşkirina penaberan di nav welatên endam de li gorî aborî û nifûsê
- Mekanîzmaya hevkariya mecbûrî: welatên ku penaberan qebûl nakin divê pere bidin
- Peymanên bi welatên sêyem re ji bo astengkirina koçberiya neqanûnî
Pêvajoya li Sînoran
Li gorî sîstema nû, kesên ku bigihîjin sînorên YE dê di nav 12 hefteyan de bêne kontrolkirin. Kesên ku ji welatên ku rêjeya pejirandinê kêm e tên, dê pêvajoya wan a lêgerînê li sînor bê kirin û heke daxwaza wan bê redkirin, dê bi lez bêne vegerandin.
Ev pêvajo ji bo welatên li ser sînorên derve yên YE, wek Yewnanistan, Îtalya û Spanyayê, bareke giran çêdike. Ji ber vê yekê, YE sozê piştgiriya darayî û teknîkî dide van welatan.
«Ev peymana nû gaveke dîrokî ye. Ji bo cara yekem, hemû welatên endam berpirsyariyê parve dikin û sîstemeke adil hatiye avakirin.»
Bandora li ser Penaberên Kurd
Penaberên kurd ên ku ji Tirkiye, Sûriye, Îraq û Îranê reviyane, yek ji mezintirîn komên penaberan li Ewropayê ne. Sîstema nû dê rasterast bandorê li ser wan bike. Bi taybetî, pêvajoya lez a li sînoran dibe ku mafên wan ên lêgerîna penabertiyê kêm bike.
- Penaberên kurd ên ji Tirkiyeyê: Gelek ji wan ji ber çalakiyên siyasî hatine Ewropayê
- Penaberên kurd ên ji Sûriyeyê: Ji ber şer û dagirkeriyê reviyane
- Penaberên kurd ên ji Îranê: Ji ber zulma siyasî û ola xwe penaberiyê dixwazin
- Penaberên kurd ên ji Iraqê: Ji ber rewşa aborî û ewlehiyê koçber bûne
Rexneyên li ser Sîstema Nû
Gelek rêxistinên mafên mirovan rexneyên tund li vê sîstemê digirin. Ew dibêjin ku pêvajoya lez a li sînoran mafên penaberan binpê dike û mirovên ku bi rastî hewceyî parastinê ne dibe ku bêne vegerandin.
Rexneyên Rêxistinên Navneteweyî
- UNHCRê dibêje pêvajoya lez nikare her doza penabertiyê bi awayekî adil binirxîne
- Amnesty Internationalê dibêje sîstema nû mafên mirovan binpê dike
- Rêxistinên alîkariyê dibêjin ku girtina li sînoran ji bo zarokan ziyandar e
- Parêzerên penaberan dibêjin ku derfeta îtîrazkirinê kêm e
«Ewropa dixwaze sînorên xwe bigire lê wê demê mafên mirovan vedike. Divê em ji bîr nekin ku her penaberek mirovec e ku mafên wî yên bingehîn hene.»
Bicîhkirina Sîstema Nû
Welatên endam du sal wext hene ku yasayên xwe yên navxweyî li gorî sîstema nû biguherînin. Lê hejmarek welat, bi taybetî welatên Ewropaya Rojhilat, berê jî nerazîbûna xwe nîşan dane û dibe ku di bicîhkirinê de astengî çêbikin.
Gavên Bicîhkirinê
- Welatên endam divê di nav 24 mehan de yasayên xwe biguherînin
- Binesaziya nû ya li sînoran divê bê avakirin
- Perwerdehiya karmendên sînor li gorî rêgezên nû
Di encamê de, sîstema nû ya koçberiyê ya YE guhertineke mezin e lê hîn jî pirsên gelek li ber çavan in. Ma dê ev sîstem bi rastî pirsgirêka koçberiyê çareser bike an jî tenê wê dijwartir bike? Tenê dem dê nîşan bide.