Turizma Kurdistanê di Sala 2025an de Pêşveçûneke Berbiçav Tomar Kir
Turizma Kurdistanê di sala 2025an de ji sedî 30 mezin bû û hejmara mêvanan gihîşt 6 mîlyon kesan. Ev jimare rekorek e di dîroka turizma herêmê de û nîşan dide ku Kurdistanê bûye meqsedeke navdar a turîzmê. Mêvan ji welatên cuda yên cîhanê ji bo dîtina cihên dîrokî, xwezayî û çandî yên Kurdistanê hatin.
Sektora turîzmê niha ji sedî 8 ê aboriya herêmê pêk tîne û ev rêje her ku diçe mezintir dibe. Hikûmeta Herêma Kurdistanê turîzmê wekî yek ji sektorên stratejîk ji bo cihêrengkirina aboriyê destnîşan kiriye û veberhênanên mezin di vê sektorê de dikin.
Cihên Herî Navdar ên Turîzmê
Kurdistanê xwedî gelek cihên turîzmê yên balkêş e ku ji dîrok û çandê bigire heta xweza û serpêhatiyê, her celebê mêvanên kêfxweş dikin. Di sala 2025an de, ev cih herî zêde mêvan kişandine.
- Qelay Hewlêr: bîsteka herî kevn a cîhanê, salane 1.5 mîlyon mêvan
- Şelaleyên Bekhal û Gundê Şeqlawê: xwezayeke bêhempa, salane 800,000 mêvan
- Çiyayên Halgurd û Qendîl: ji bo gerîdeya çiyayî, salane 200,000 mêvan
- Amadiya û bazara wê ya kevnar: dîrok û çand, salane 300,000 mêvan
- Dukan û golê: ji bo spor û şahiyên avî, salane 500,000 mêvan
«Kurdistanê xwedî potansiyela turîzmê ya bêsînor e. Ji çiyayên bi berf ên ku dikarin ji bo lîzê bên bikaranîn heta golên ku dikarin ji bo sporên avî bên bikaranîn, me hemû tişt heye.»
— Loqman Xalid, Desteserê Giştî yê Turîzmê yê Hikûmeta Herêma Kurdistanê
Mêvanên li gorî Welatan
Mêvanên ku di sala 2025an de hatin Kurdistanê ji welatên cuda ne. Piraniya mêvanan ji welatên cîran in, lê hejmara mêvanên ji Ewropa û welatên din jî her sal zêde dibe. Ev cihêrengiya mêvanan ji bo sektora turîzmê baş e.
- Tirkiye: 1.5 mîlyon mêvan (ji sedî 25), bi taybetî ji bo kirîn û turîzma bijîşkî
- Îran: 1.2 mîlyon mêvan (ji sedî 20), bi taybetî di demsalên havînê de
- Başûrê Iraqê: 1.0 mîlyon mêvan (ji sedî 17), bi taybetî ji bo reva ji germa havînê
- Welatên Kendavê: 800,000 mêvan (ji sedî 13), bi taybetî Kuweyt û Emarat
- Ewropa û welatên din: 1.5 mîlyon mêvan (ji sedî 25), ji Almanya, Brîtanya, Amerîka
Turîzma Bijîşkî
Turîzma bijîşkî di salên dawî de li Kurdistanê pir mezin bûye. Mêvanên ji welatên cîran ji bo karên bijîşkî tên Hewlêrê û Silêmaniyê ji ber ku xizmetguzariyên bijîşkî li vir bi kalîte û bi bihayê guncav in. Di sala 2025an de, 200,000 mêvan ji bo meqsedên bijîşkî hatin Kurdistanê.
Binesaziya Turîzmê
Ji bo pêşxistina turîzmê, binesaziya herêmê bi lez tê baştirkirin. Otêl, restoran, navenda şahiyê û binesaziya veguheztin hemû tên nûjenkirin û firehkirin da ku bibin li ser pêdiviyên hejmara mezin a mêvanan.
- Otêl: 450 otêl bi 25,000 odeyan, ji wan 15 otêlên 5 stêrkî
- Restoran: 3,000 restoran ku xwarinên herêmî û navneteweyî pêşkêş dikin
- Navendên şahiyê: 50 navendên şahiyê yên nûjen bi pîvanên navneteweyî
- Veguheztin: 2 firokexaneyên navneteweyî bi rêwîtiyên berbi 60 bajaran
Otêlên Nû yên Lûks
Di salên pêş de, çend zincîreyên navneteweyî yên otêlan dê li Kurdistanê otêlên nû vekin. Di nav van de Marriott, Hilton û Rotana hene ku hemû di Hewlêrê de otêlên 5 stêrkî ava dikin. Ev yek nîşan dide ku pargîdaniyên navneteweyî bi potansiyela turîzmê ya Kurdistanê bawer dikin.
«Kurdistanê di warê turîzmê de gelek pêşve çûye lê hîn potansiyela mezin heye. Pêdivî ye em bêtir li binesaziyê veberhênan bikin û danasîna Kurdistanê li cîhanê mezintir bikin.»
— Dr. Şîlan Mihemed, Pisporê Turîzmê û Mamostayê Zanîngeha Hewlêrê
Turîzma Çandî û Dîrokî
Kurdistanê xwedî dîrokeke pir dewlemend e ku vedigere heta 10,000 salan berê. Gelek cihên arkeolojîk ên girîng li herêmê hene ku mêvanên ji çar aliyên cîhanê dikişînin. Ev cihên dîrokî yek ji çavkaniyên herî girîng ên turîzmê ne.
- Qelay Hewlêr: temenê wê zêdetirî 6,000 sal e, cihê UNESCO ye
- Lalesh: perestgeha herî pîroz a Êzidiyan, salane bi sedan hezar mêvan
- Şaneder: şikeftê ku tê de bermahiyên Neandertalan hatine dîtin
Festîval û Bûyerên Çandî
Her sal gelek festîval û bûyerên çandî li Kurdistanê tên lidarxistin ku mêvanên gelek dikişînin. Di nav wan de Newroz, Festîvala Navneteweyî ya Fîlmê ya Duhokê û Festîvala Çandî ya Silêmaniyê herî navdar in. Ev bûyer derfeteke baş in ji bo nasîna çand û dîroka Kurdistanê.
Encam û Dûrnama
Turizma Kurdistanê di rêyeke baş de ye û di salên pêş de dê hîn bêtir mezin bibe. Armanca hikûmetê ew e ku heta sala 2030 hejmara mêvanan bigihîne 10 mîlyon û dahata turîzmê bigihîne 5 mîlyar dolar. Ji bo gihîştina vê armancê, pêdivî ye ku binesazî bên baştirkirin, karên danasînê bên mezinkirin û cihên nû yên turîzmê bên pêşxistin.