Romana Nû ya Kurdî Xelata PENê Wergirt: Serkeftineke Dîrokî

Di bûyereke dîrokî de, romana kurdî ya bi navê "Stêrên Binçavê" ya nivîskarê kurd Bextiyar Elî xelata navneteweyî ya PEN International wergirt. Ev yekem car e ku romaneke bi zimanê kurdî vê xelatê distîne û ev ji bo edebiyata kurdî gaveke pir girîng e. Roman li ser jiyana jineke kurd a li Ewropayê ye ku di navbera du çandan de dijî.

Naveroka Romanê

Roman çîroka Leylayê vedibêje, jineke kurd a ku di temenê 10 saliyê de bi malbata xwe re koçî Swêdê kiriye. Leyla niha 35 salî ye û wekî wênesazekê dixebite. Lê dema ku babê wê nexweş dikeve, ew vedigere gundê xwe yê li Bakurê Kurdistanê û li wir bi bîranîn û rastiyên jiyana xwe re rû bi rû dimîne.

  • Romana ji 28 beşan pêk tê û her beş bi navê stêrkekê dest pê dike
  • Zimanê romanê hêsan û xweşik e û ji bo xwendevanên hemû astan guncan e
  • Di romanê de hem zimanê kurdî û hem jî hinek gotinên swêdî hene ku rastiya jiyana koçberan nîşan dide
  • Roman di nav du salan de hatiye nivîsandin û çend caran hatiye rastkirin

Li Ser Nivîskar Bextiyar Elî

Bextiyar Elî di sala 1982an de li Silêmaniyê ji dayik bûye. Di temenê 12 saliyê de bi malbata xwe re koçî Norwêcê kiriye. Ew niha li Osloyê dijî û wekî nivîskar û wergêr dixebite. Beriya vê romanê, wî du pirtûkên çîrokên kurt weşandine ku her du jî ji aliyê rexnegiran ve hatine pesnandin.

Pirtûkên Berê yên Bextiyar Elî

  1. "Rojevên Bêserûber" (2019) - berhevoka çîrokên kurt li ser jiyana koçberan
  2. "Pira Şikestî" (2021) - berhevoka çîrokên kurt li ser şer û aşitiyê
  3. "Stêrên Binçavê" (2024) - romana xelatgirtî ya PEN International

"Dema ku min ev roman dinivîsand, min dixwest dengê wan kesên ku di navbera du cîhanan de ne bîhîstî maye, li cîhanê bibihîzînim. Ev roman ne tenê çîroka Leylayê ye, ev çîroka me hemûyan e."

— Bextiyar Elî, di axaftina xwe ya wergirtina xelatê de

Proseya Hilbijartinê

Xelata PEN International ya vê salê ji nav 340 berhemên ji 45 welatan hatiye hilbijartin. Juriyê ku ji 7 endamên ji welatên cuda pêk dihat, di dawiyê de li ser "Stêrên Binçavê" li hev kir. Endamên juriyê bi taybetî zimanê romanê û awayê çîrokbêjiyê pesnandin.

Sedemên Hilbijartinê li gor Juriyê

  • Zimanê romanê hem hêsan e û hem jî kûr e û bi wêneyan dewlemend e
  • Mijareke gerdûnî bi awayekî taybet û takekesî hatiye vegotin
  • Karakterên romanê zindî û bawer in û xwendevan dikarin xwe di wan de bibînin
  • Roman pira di navbera çandan de ava dike û hevdîtinê pêş dixe
  • Struktura romanê nûjen e û bi awayekî afirîner dem û cih diguherîne

Bandora Xelatê li ser Edebiyata Kurdî

Ev xelat ji bo edebiyata kurdî deriyek nû vekir. Piştî vê xelatê, gelek weşanxaneyên navneteweyî xwestin ku romanên kurdî biweşînin. Di heman demê de, hejmara nivîskarên ciwan ên kurdî yên ku dixwazin bi kurdî binivîsin zêde bû. Ev nîşan dide ku xelat ne tenê ji bo yek nivîskar, lê ji bo tevahiya edebiyata kurdî serkeftinek e.

"Bextiyar Elî bi vê romanê nîşan da ku edebiyata kurdî dikare li ser rêya cîhanê bisekine û bi edebiyatên din re pêşbaziyê bike. Em pir serbilind in."

— Fatma Bakir, serokê Komeleya Nivîskaran a Kurd

Wergerên Romanê

Piştî xelatê, roman dê were wergerandin bo 18 zimanan. Wergerên îngilîzî, almanî û frensî dê di payîza 2026an de werin weşandin. Ev dê derfeta mezin bide ku xwendevanên ji seranserê cîhanê bi edebiyata kurdî re nas bikin.

Pêşeroja Edebiyata Kurdî

Bi vê xelatê re, edebiyata kurdî cihê xwe yê di edebiyata cîhanê de bêtir xurt kir. Nivîskarên kurdî niha bêtir cesaret dikin ku berhemên xwe bi kurdî binivîsin û weşanxaneyên navneteweyî jî bêtir bala xwe didin edebiyata kurdî. Em hêvî dikin ku ev dest pê ye û dê di salên pêş de bêtir berhemên kurdî yên bi kalîte derkên holê.

  1. Zêdebûna hejmara nivîskarên ciwan ên ku bi kurdî dinivîsin
  2. Berfirehbûna bazara pirtûkên kurdî li Ewropayê
  3. Damezrandina xelatên nû yên taybet ji bo edebiyata kurdî
  4. Zêdebûna wergerên ji kurdî bo zimanên din

Ev roman dikare li pirtûkxaneyên mezin û li ser platformên dîjîtal wekî Amazon û Kobo were kirîn. Bihayê çapkirî 24 euro ye û guhertoya dîjîtal 12 euro ye.