Projeya Enerjiya Rojê li Garmiyê: 500 MW Enerjiya Pak

Projeya enerjiya rojê ya 500 megawat li devera Garmiyê yek ji projeyên enerjiyê yên herî mezin e li hemû Rojhilata Navîn. Ev proje ku bi hevkariya pargîdaniyên navneteweyî û hikûmeta herêmê ve tê meşandin, dê gava herî mezin a Kurdistanê be di rêya enerjiya pak de. Lêçûna projeyê 750 mîlyon dolar e û dê di nav sê salan de temam bibe.

Devera Garmiyê ji ber avhewaya xwe ya germ û tava rojê ya bihêz, cihê herî guncav e ji bo projeyên enerjiya rojê. Li gorî lêkolînan, ev devere salane 3,200 saet tav werdigire û ev yek ji navînçeya cîhanê pir zêdetir e. Ji ber vê yekê, karîgeriya panêlên rojê li vê deverê pir bilind e.

Hûrgiliyên Teknîkî yên Projeyê

Ev projeya enerjiya rojê dê bi teknolojiya herî nû ya panêlên bifotovoltayîk were avakirin. Panêlên ku dê bên bikaranîn ji celebê monocrystalline ne û karîgeriya wan ji sedî 24 e ku ev yek ji pîvanên herî bilind ên cîhanê ye.

  • Kapasîte: 500 MW, bes ji bo dabînkirina enerjiya 350,000 malên standard
  • Hejmarê panêlan: 1.2 mîlyon panêl, her yek bi kapasîteya 420 watt
  • Devera projeyê: 800 hektar li bakurê bajarê Kîfiriyê
  • Teknolojiya şopandinê: panêl dê bi pergala şopandina rojê (solar tracking) re bên sazûmankirin
  • Torina elektrîkê: 50 kîlometre xeta elektrîkê ya nû ji bo girêdana bi torê re

«Ev proje ne tenê ji bo Kurdistanê, ji bo hemû Iraqê girîng e. 500 MW enerjiya pak tê wateya gaveke mezin di rêya parastina hawirdorê û dabînkirina enerjiya domdar de.»

— Eng. Karwan Xoshnaw, Rêvebirê Projeyên Enerjiya Nûjenkirî yê Wezaretê

Fînanskirina Projeyê

Fînanskirina vê projeyê bi modela hevkariya giştî-taybet (PPP) tê kirin. Ji 750 mîlyon dolar lêçûnê, ji sedî 30 ji hêla hikûmetê ve û ji sedî 70 ji hêla veberhênerên taybet ên navneteweyî ve tê fînanskirin. Ev model ji bo kêmkirina barê darayî yê li ser budceya hikûmetê baş e.

  1. Hikûmeta Herêma Kurdistanê: 225 mîlyon dolar (ji sedî 30)
  2. Pargîdaniya ACWA Power ya Erebistana Siûdî: 300 mîlyon dolar (ji sedî 40)
  3. Banka Cîhanî: 150 mîlyon dolar deyn bi rêjeya faîzê ya kêm (ji sedî 20)
  4. Fona Kesk a Avhewayê (GCF): 75 mîlyon dolar (ji sedî 10) wekî bexş

Modela Dahatê

Projeya dê enerjiyê bi bihayê 3.5 sent ji bo her kîlowat-saetê bifiroşe ku ev bihayê ji bihayen enerjiya ji sotemeniyên fosîl erzantir e. Ev yek tê wateya ku ne tenê enerjiya pak e, di heman demê de erzantir jî ye. Peymana kirîna enerjiyê (PPA) ji bo 25 salan hatiye îmzekirin.

Bandora Hawirdorî

Yek ji faydeyên herî girîng ên vê projeyê bandora wê ya erênî li ser hawirdorê ye. Enerjiya rojê enerjiyeke pak e ku gazên germbûnê dernaxe û hewayê qirêj nake. Ev proje dê alîkariya Iraqê bike ku peymangirtinên xwe yên navneteweyî yên derbarê guhertina avhewayê de bicih bîne.

  • Kêmkirina salane ya 800,000 ton CO2: wekhevê rakirina 170,000 otomobîlan
  • Kêmkirina qirêjiya hewayê: baştirkirina kalîteya hewayê ji bo 500,000 niştecihan
  • Parastina avê: li şûna santralên termîkî ku av dixebitin, enerjiya rojê avê naxebitîne
  • Kêmkirina gera kamyonên sotemeniyê: ku berê ji bo anîna sotemeniyê diçûn û dihatin

Standardên Hawirdorî

Proje li gorî standardên navneteweyî yên hawirdorî hatiye plankirin û dê di dema avakirin û xebatê de nirxandina bandora hawirdorî (EIA) bê kirin. Herwiha, ji bo parastina jîyana kovî ya herêmê, rêzikên taybetî hatine danîn.

«Ev projeya enerjiya rojê nîşan dide ku parastina hawirdorê û pêşveçûna aborî dikarin bi hev re herin. Em hêvî dikin ku ev bibe modelek ji bo projeyên din li Iraqê û herêmê.»

— Dr. Sozdar Ehmed, Serokê Saziya Parastina Hawirdorê ya Kurdistanê

Derfetên Kar û Perwerdeyê

Di dema avakirin û xebata projeyê de, dê bi hezaran cihên kar bên afirandin. Herwiha, bernameyên perwerdeyî dê bên meşandin ji bo ku ciwanên herêmê karibin di sektora enerjiya nûjenkirî de kar bikin.

  1. Di dema avakirinya: 8,000 karên demkî yên avakirin û sazûmankirin
  2. Di dema xebatê: 3,000 karên daîmî yên rêvebirî û lênihêrînê
  3. Bernameya perwerdeyê: 1,000 endezyar û teknîsyen dê bên perwerdekirin

Perwerdehiya Ciwanan

Di çarçoveya projeyê de, bernameyeke taybetî ya perwerdeyî dê bê meşandin. 200 xwendekarên zanîngehê dê wekî stajyer di projeyê de kar bikin û fêrî teknolojiya enerjiya rojê bibin. Herwiha, di 5 zanîngehên Kurdistanê de, beşên nû yên enerjiya nûjenkirî dê bên vekirin.

Nexşeya Rê ya Enerjiya Pak li Kurdistanê

Ev proje beşek ji nexşeya rêya enerjiya pak a Kurdistanê ye ku armanc dike heta sala 2035 ji sedî 30 ê enerjiya herêmê ji çavkaniyên nûjenkirî were. Di vê nexşeya rê de, ji bilî enerjiya rojê, projeyên enerjiya bayê û avê jî hene.

  • Enerjiya rojê: armanca 2,000 MW heta sala 2035
  • Enerjiya bayê: armanca 500 MW heta sala 2035
  • Enerjiya avê: armanca 300 MW heta sala 2035
  • Enerjiya ji bermahiyan: armanca 100 MW heta sala 2035

Encam

Projeya enerjiya rojê ya 500 MW li Garmiyê gaveke dîrokî ye di rêya enerjiya pak de li Kurdistanê. Ev proje dê enerjiya erzantir û paktir hilberîne, karên nû biafirîne û alîkariya parastina hawirdorê bike. Heke ev proje bi serfirazî were temamkirin, dê bibe modelek ji bo projeyên din û dê pêşveçûna sektora enerjiya nûjenkirî ya Kurdistanê bilez bike.