Rapora Nû ya UNHCR: Penaberên Kurd li Ewropayê
Komîseriya Bilind a Neteweyên Yekbûyî ya ji bo Penaberan (UNHCR) rapora xwe ya nû ya li ser rewşa penaberên kurd li Ewropayê weşand. Ev rapor nîşan dide ku penaberên kurd yek ji mezintirîn komên penaberan li Ewropayê ne û bi pirsgirêkên cûda re rû bi rû ne.
Li gorî rapora UNHCR, nêzîkî 1.5 mîlyon penaberên kurd li welatên Ewropayê dijîn. Piraniya wan li Almanya, Swêd, Fransa û Brîtanyayê ne. Hin ji wan statûya penabertiyê wergirtine, lê gelek jî hîn di pêvajoya daxwaznameyê de ne.
Rewşa Giştî ya Penaberên Kurd
Penaberên kurd ji çar parçeyên Kurdistanê hatine Ewropayê. Her kom sedemên cuda yên koçberiyê hene û pirsgirêkên wan ên li Ewropayê jî cûda ne. Lê hemû jî hevpar in ku ji welatên xwe ji ber zulm, şer an jî rewşa aborî reviyane.
- Ji Tirkiyeyê: Bi taybetî piştî hewldana derbeyê ya 2016an, hejmareke mezin revî
- Ji Sûriyeyê: Ji ber şerê navxweyî û dagirkeriya herêmên kurdî
- Ji Îranê: Ji ber zulma siyasî û olî li ser kurdan
- Ji Iraqê: Ji ber rewşa ewlehî û aborî ya xirab
Hejmarên Sereke yên Raporê
Rapora UNHCR hejmarên balkêş dide ku rewşa penaberên kurd eşkere dike. Van hejmaran gelek tişt li ser jiyan û pirsgirêkên penaberan vedibêjin.
- 1.5 mîlyon penaberên kurd li Ewropayê dijîn
- %40 ji wan hîn statûya xwe ya qanûnî bidest nexistine
- %35 ji penaberên kurd ên mezin bêkar in
- %25 zarokên penaberên kurd bi pirsgirêkên derûnî re têkoşîn dikin
- %60 ji wan dibêjin ku ayrîmkariyê ceribandine
«Penaberên kurd xwedî potansiyel û jêhatiyên mezin in. Heke derfet bê dayîn, ew dikarin beşdariyeke mezin li civakên ku tê de dijîn bikin.»
Pirsgirêkên Entegrasyonê
Yek ji pirsgirêkên herî mezin ên penaberên kurd entegrasyon e. Fêrbûna zimên, dîtina kar û guncandin bi çanda nû re hemû dijwar in. Bi taybetî ji bo kesên ku di temenê mezin de hatine Ewropayê, ev pêvajo gelek hêdî ye.
Lê di heman demê de, gelek penaberên kurd serkeftinên mezin bi dest xistine. Gelek ji wan di zanîngehan de dixwînin, karên başen xwe yên xwe vedikin û di jiyana çandî û civakî ya welatên ku tê de dijîn de beşdar dibin.
Rewşa Penaberên Kurd li Almanyayê
Almanya welatê ku herî zêde penaberên kurd lê dijîn e. Nêzîkî 500,000 penaberên kurd li Almanyayê dijîn û komeke mezin a diasporaya kurdî li wir heye. Almanya bernameyên entegrasyonê yên bihêz hene, lê dîsa jî pirsgirêk hene.
Serkeftinên Penaberên Kurd li Almanyayê
- Gelek penaberên kurd karên xwe vedikin û karsaz dibin
- Zarokên penaberan di dibistanan de encamên baş distînin
- Çalakiyên çandî yên kurdî li gelek bajaran hene
- Rêxistinên civaka sivîl ên kurdî gelek çalak in
Pirsgirêkên ku Dimînin
- Ayrîmkarî di warê kar û xaniyê de hîn heye
- Naskirina belge û diplomayên ji welatên din hîn dijwar e
- Pirsgirêkên derûnî yên ji ber ezmûnên şer û revê
- Dûrketina ji malbat û welatê xwe bandorê li ser tenduristiya derûnî dike
- Hin penaberan pirsgirêkên qanûnî hene ji bo yekkirina malbatê
«Ez 8 sal e li Almanyayê me. Min ziman hîn bû, kar dît û zarokên min li vir diçin dibistanê. Lê her roj bîra welatê xwe dikim û hêvî dikim ku rojekê em vegerin.»
Pêşniyarên UNHCR
UNHCR di rapora xwe de çend pêşniyarên girîng ji welatên Ewropayê re dide ku rewşa penaberên kurd baştir bikin. Ev pêşniyar hem ji bo hikûmetan hem jî ji bo civaka sivîl in.
- Lezkirina pêvajoya daxwaznameyên penabertiyê
- Bihêzkirina bernameyên entegrasyonê bi taybetî fêrbûna zimên û kar
- Hêsankirina pêvajoya yekkirina malbatê
Di encamê de, penaberên kurd li Ewropayê hem pirsgirêk hem jî serkeftin hene. Rapora UNHCR bang li hemû aliyan dike ku bêtir hewl bidin ji bo parastina mafên penaberan û piştgiriya entegrasyona wan. Tenê bi hevkariyê dikare rewşa penaberan baştir bibe.
